Bruce Perens, një nga autorët e definicionit të Open Source dhe bashkëthemelues i organizatës Open Source Initiative, beson se paradigma e Open Source ka arritur një pikë ku licencat e hapura nuk ofrojnë mbrojtjen e duhur dhe është koha për të krijuar një koncept të ri, Post-Open Source, që do të harmonizojë marrëdhëniet midis zhvilluesve të softuerit të hapur dhe kompanive tregtare.
GPL fillimisht është zhvilluar vetëm si një licencë, dhe nuk është një marrëveshje, dmth. synon vetëm të ofrojë të drejta, por nuk mund të heqë të drejtat e dikujt. Sipas Perensit, modeli i ri i licencimit duhet të përfshijë kushte kontraktuale, të cilat do të shqyrtohen në përputhje me kërkesat e fushës së ligjit që rregullon marrëdhëniet kontraktuale. Aktualisht, kompanitë kanë mësuar të hedhin poshtë kërkesat e licencës GPL për ofrimin e aksesit të pakufizuar në kodin burimor. Për të kufizuar aksesin në kod, përdoren shfrytëzime që lidhen me imponimin e kushteve shtesë kontraktuale me përdoruesin final, të cilat kufizojnë shpërndarjen e dytë të kodit të hapur që përbën produktin.
Për shembull, kur blen një distribucion RHEL, klienti nënshkruan një marrëveshje me kompaninë Red Hat për mbështetje dhe marrjen e azhurnimeve, në të cilën kufizohet ribashkimi i të dhënave dhe përmendet të drejta e prishjes së marrëveshjes në rast të moskonformitetit midis kopjeve të instaluara dhe të blerë të RHEL, gjë që e detyron të zgjedhë midis lirisë në përdorimin e softuerit dhe ruajtjes së statusit të klientit Red Hat. Patch-ët që ofrohen për RHEL për të eliminuar dobësitë aplikohen në kodin GPL dhe, në përputhje me licencën, përdoruesi ka të drejtë t'i shpërndajë ato, por kjo mund të perceptohet si shkelje e marrëveshjes me Red Hat dhe do të bëhet një shkak për ndërprerjen e shërbimeve të kompanisë. Më parë, kur ndryshimet publikoheshin në depo CentOS, komuniteti mbyllte sytë ndaj këtyre manipulimeve, por pas ndryshimit të politikës së ofrimit të aksesit në kodin burimor të paketave RHEL, u krijua nevoja për të rishikuar mekanizmat e bashkëpunimit midis zhvilluesve të projekteve të hapura dhe kompanive që përdorin punën e tyre.
Brenda konceptit Post-Open Source, sugjerohet të zgjerohet nocioni i Open Source me elemte që imponojnë kushte shtesë për përdorimin tregtar dhe që përcaktojnë bashkëpunimin midis zhvilluesve dhe korporatave në lidhje me marrjen e një kthimi të drejtë. Përfitimet që kompanitë marrin nga përdorimi i softuerit të hapur propozohet që të paguhen ose me pjesëmarrje në zhvillim ose me pagesa që do të shpërndahen ndërmjet zhvilluesve të drejtpërdrejtë. Për aplikimet jo-komerciale dhe përdoruesit individualë, kodi do të mbetet falas dhe si më parë do të reduktohet në një licencë, pa komponentë kontraktual.
Si një nga opsionet, propozohet të aplikohet një certifikim vjetor (compliance), pas të cilit kompania merr të gjitha të drejtat për të përdorur softuerin që shpërndahet në përputhje me parimin Post-Open Source. Mjetet e dhëna për marrjen e lejes do të stimulojnë zhvillimin. Më shumë, prania e pagesës do të mundësojë jo vetëm të shkruhen kod për vete dhe për specialistët që kuptojnë teknologjitë, por gjithashtu të harxhohet kohë për të krijuar aplikacione të përshtatshme për përdoruesit finalë, duke marrë parasysh interesat e tyre.
Nga vështirësitë që duhet të zgjidhen gjatë procesit të zbatimit të modelit të propozuar Post-Open Source, theksohet nevoja për të krijuar një organizatë që do të merret me studimin e kontributit në zhvillim dhe shpërndarjen e mjeteve të marra. Organizata duhet të përdorë procese të qarta në aktivitetin e saj, dhe mekanizmat financiarë të strukturojnë zhvilluesit.
Burimi: opennet.ru
